Non fiction wymiata literaturę

"Ludzie nie mają czasu, by dać się prowadzić w wymyślony świat, zaprzątać sobie głowę postaciami, które nigdy nie istniały, wydarzeniami, które nie miały miejsca" - stwierdziła Zadie Smith w rozmowie z magazynem "Książki".

Być może jest to diagnoza smutna, bo mówiąca o jakimś zmierzchu literatury czytanej dla przyjemności, rozwijającej wyobraźnię, opierającej się na fantazji. Z drugiej strony, nie musi być tak wiecznie - z pewnością wiele będzie jeszcze książek, które poruszą masową wyobraźnię i sprawią, że moda na czytanie powróci (choćby na chwilę).

Słowa Zadie Smith to po prostu stwierdzenie faktów, określenie sytuacji obecnej. Sam również odczuwam ich prawdziwość.

Są oczywiście powieści, na które czekam - są to jednak dzieła autorów znanych, już odkrytych, co do których wiem, czego mogę się po nich spodziewać. To pierwszy objaw oszczędzania czasu. Niewiele osób ma go tyle, by przedzierać się przez gąszcz nikomu nieznanych nazwisk i sprawdzać, czy wśród nich nie ma autora czegoś naprawdę interesującego.

W dzisiejszym, szybkim życiu, non fiction wymiata literaturę

Drugi objaw to ukierunkowanie na książki niebeletrystyczne - takie, które obiecują pogłębić moją wiedzę, a więc przekładają się na jakieś praktyczne korzyści.

Jeśli mam racjonalnie wybrać, na co przeznaczę swój czas - na powieść, której fabuła jest zmyślona, czy na literaturę non-fiction, ostatnio częściej wybieram to drugie. Socjologiczna "Pornografia", reporterska "Witajcie w raju", biznesowa "Pulapki small biznesu" - to książki, które zajmowały mnie w ostatnim czasie. Niby jest wśród nich także "Perła" z nowej, erotycznej serii W.A.B., ale przez miesiąc przeczytałem ledwie kilkanaście stron. Powieść leży i czeka aż nie będę miał do czytania czegoś "ważniejszego"...

Skoncentrowanie na książkach usiłujących opisać istniejącą rzeczywistość przekłada się również na moją twórczość. Jeśli mam pisać rzeczy, które zaspokoją moje literackie potrzeby, ale siłą rzeczy, są pisane bardziej dla mnie niż dla czytelników, którzy tak jak ja, nie mają czasu na fikcję, a mogę ten sam czas przeznaczyć na przygotowanie tekstu praktycznego, po który odbiorcy chętnie sięgną, ponieważ pomoże im rozwiązać nurtujące ich problemy, większy sens dostrzegam w tym drugim pisaniu.

To autor jest dla czytelników, nie czytelnicy dla autora. 

Nie ma nic złego w pisaniu ambitnej literatury, nie ma nic złego w rozwijaniu warsztatu i zdobywania szczytów literackiego wyrafinowania. Osoby piszące powieści, opowiadania, czy tym bardziej poezję, powinny mieć jednak świadomość, że robią to przede wszystkim dla siebie. Nie dla zarobku, nie dla sławy, ale z wewnętrznej, nie dającej się zaspokoić w inny sposób potrzeby. Niech więc nie utyskują, że świat jest zły, kiedy nie chce czytać ich wypocin, że czytelnictwo upada, skoro tak niewiele osób uważa ich arcydzieło za warte uwagi. Jeśli robisz coś, o co inni wcale Cię nie prosili, nie miej pretensji, że nikt tego potem nie chce.

Sam pewnie nie przestanę zajmować się literaturą. Lubię pisać i to jest to, co mnie napędza. Rzeczywistość jednak skłania do tego, by pasja pozostała pasją, a nie głównym nurtem działalności. Stąd też wśród moich książek wydanych już wkrótce znajdzie się nie powieść, a poradnik pt. "Sprytny biznes". Po nim zaś będą następne.

Pisanie książek tego typu również daje wiele satysfakcji. Ta satysfakcja bierze się z poczucia realnego wpływu na postawy i zachowania czytelników. Książka praktyczna, to publikacja, która motywuje, podpowiada, sprawia, że ktoś zaczyna realizować swoje pomysły i żyje pełniej. Pisanie takich książek to również twórczość i radość, można powiedzieć, że wręcz pozytywistyczna.

O ile pisanie stricte literackie jest skierowane do wewnątrz, jest przekładaniem własnych emocji, pomysłów, wyobraźni, na plastyczny język, o tyle non-fiction jest ukierunkowane na zewnątrz - na czytelnika, na jego potrzeby. Tak, to podstawowa różnica.

Być może odczuwa ją także czytelnik i dlatego właśnie chętniej dziś sięga po książki, które ktoś napisał właśnie dla niego, niż po te, które autor tworzył, by zaspokoić potrzeby własne. Wszyscy mają dość kręcących się wokół własnej osi egocentryków.

Autor, który woła "zajmijcie się mną" pozostaje bez szans w sytuacji, gdy każdy z jego czytelników krzyczy to samo. W końcu nie tylko autor, ale i czytelnik chciałby stać się słońcem, wokół którego zakręci się ziemia.