„Smak miodu” Salwa an-Nu`ajmi

„[…] Ewa, […] gdy Adam przespał się z nią po raz pierwszy, zapytała: Co to było? Nazywa się to miłością cielesną – odparł. Róbmy to częściej, bo to bardzo miłe – powiedziała.”

Syryjska pisarka odważyła się napisać o seksie. W tym wypadku czasownik „odważyła się” jest ważniejszy niż „napisać”. Na świecie powstało mnóstwo książek, w których seks stanowi główny temat, a „Smak miodu” nie jest z pewnością najlepszą z nich. Ale gdy taka książka pojawia się w kraju arabskim, to zawsze oznacza skandal. Także „Smak miodu” został wpisany na listę ksiąg zakazanych w większości krajów muzułmańskich.

A przecież nie zawsze tak było – i właśnie pokazanie różnic między starą a współczesną kulturą arabską jest w tej książce najwartościowsze. An-Nu`ajmi przytacza smakowite cytaty starych mistrzów, którym muzułmańskość nie przeszkadzała w pisaniu o seksualności. W pisaniu pięknym, choć zarazem bezpośrednim. Ktoś jednak zakneblował usta arabskim mężczyznom i arabskim kobietom, ktoś każe dziś zapomnieć o tym, że rdzenna kultura muzułmanów nasycona została trudnym do zneutralizowania aromatem seksualności.

Jako powieść ta książka jest dość chaotyczna. Narratorką jest bibliotekarka, której zaproponowano przygotowanie referatu o seksie w starej literaturze arabskiej. Powieść jest zapisem wymieszanych ze sobą przemyśleń i wspomnień bibliotekarki oraz cytatów ze starych ksiąg. Wiedza teoretyczna wyniesiona z literatury miesza się z praktyczną, zdobytą głównie dzięki Myślicielowi – mężczyźnie, który pomógł narratorce zdobyć biegłość w osiąganiu cielesnych przyjemności. Do tego dochodzą jeszcze obrazki ze współczesnej kultury arabskiej – opisy czegoś, co w Polsce nazwalibyśmy „dulszczyzną” – wszechobecne dążenie do robienia dobrego wrażenia stoi często w sprzeczności z tym, co w zaciszach swych lub cudzych domów naprawdę wyprawiają muzułmanie.

Narratorka, którą bardzo łatwo w tym wypadku utożsamić z autorką, zachwyca się otwartością, jaką znalazła na Zachodzie. Pracuje w Paryżu i widzi francuską swobodę, włącza telewizor i ogląda „Seks w wielkim mieście”, nie budzi to w niej jednak kompleksów. Wręcz przeciwnie – autorka wydaje się krzyczeć „my też to mamy!”, choć zaraz przyznaje, z nieukrywanym z żalem, jak bardzo religijny ekstremizm blokuje obecnie ludzką naturę i wypływającą z niej kulturę. Z jednej strony są surowe zasady, wychowanie, brak mentalnej możliwości rozmawiania na „te tematy”, z drugiej, tak jak wszędzie indziej, mnóstwo związków pozamałżeńskich, pieprzne dowcipy (głównie między mężczyznami)… I coś jeszcze – znane dziś przez niewielu - poradniki seksuologiczne sprzed 2 tysięcy lat.

Nu`ajmi dumna jest ze swej kultury. Dumna jest z mądrości i otwartości przodków. „Smak miodu” jest jednym wielkim zachwytem nad arabską seksualnością, a trochę też zachwytem nad sobą i nad swoją własną odwagą. Te peany autorki na swoją własną cześć mogą trochę drażnić, ale da się je zrozumieć, skoro Nu`ajmi tworzy literaturę zakazaną.

Książkę czyta się przyjemnie i szybko, choć – mimo tak ekscytującej tematyki – są w niej i nużące fragmenty. Całość trudno nazwać powieścią, przynajmniej w klasycznym ujęciu. Właściwie nie ma w niej żadnej akcji. A jednak warto ją przeczytać – choćby dla cytowanych przez Nu`ajmi arabskich mistrzów pióra i ars amandi.

Cytowane teksty uczą pokory, bo pokazują, że 2 tysiące lat temu niektórzy muzułmanie wiedzieli o seksie więcej, niż wielu ludzi w Europie dziś, pomimo wszechobecnej pornografii i internetu. Autorka wysuwa zresztą śmiały pogląd, że temu, kto przyswoiłby wiedzę z arabskich ksiąg, nie byłaby potrzebna viagra.

Warto też wspomnieć o dość egzotycznym spojrzeniu na homoseksualizm i feminizm. Autorka, choć patrzy na relacje jednopłciowe bez potępienia, nie traktuje ich jako wynikających z tego, że ktoś „taki już się urodził”. Feminizm natomiast… Cóż, chyba słusznie Nu`Ajmi sugeruje, że feministki za pewne fragmenty tej książki by ją zlinczowały, tak samo, jak trafnie przewidziała, że jej książka może stać się zakazana.

„- A jeśli zakażą?

- Będę słynna.
- Teraz każdy pisarz, którego książek zakażą, staje się sławny.

Właściwie czemu nie, jeśli cenzura jest aż tak głupia?”

Cytaty z arabskich ksiąg:

Seks jako zapowiedź życia wiecznego

~ Jest wielka mądrość w słodyczy zbliżenia. Tkwi w niej wielka rozkosz, która długo nie trwa i przypomina o przyjemnościach obiecanych w Raju. W ten sposób człowiek, znając, co przeżywa, tym bardziej będzie pragnął to osiągnąć w życiu wiecznym.

Seks jako sposób na rozwiązywanie konfliktów

~ Kiedyś pewna kobieta posprzeczała się ze swoim mężem. Ciche dni trwały już długo, aż którejś nocy położył się na niej i wszedł pomiędzy jej uda. Ona zaś rzekła na to: Wstydź się Boga! Ilekroć pokłócimy się, przynosisz mi lekarstwo, przed którym nie mogę się powstrzymać!

Seks jako ćwiczenie fizyczne

~ Rzekł ktoś do Mazida: Twoja żona zdradza cię. Tak, odpowiedział, sam jej kazałem, bo to robi dobrze jej pochwie i wargom sromowym. Kiedy wchodzi w nie mój członek, czuję wyraźnie, jakie są sprężyste i jak wspaniale go wchłaniają.

„Smak miodu”, Salwa an-Nu`ajmi, W.A.B. 2009 - cena rynkowa 27,90 zł, cena w Mentis - niższa